Si Tatay...

1980 ako ipinanganak. Tatlong taon bago pinatay si
>
>

Ninoy Aquino at anim na taon bago ang EDSA uprising.
>
>

Taon ding ito nang nagkaroon ng malaking krisis sa
>
>

langis ang buong mundo. P24.00 ang palitan ng dolyar
>
>

sa piso at 48 milyon na ang populasyon ng Pilipinas.
>
>

Ito rin ang taong unang pumunta
>
>

ng Middle East ang tatay ko para magtrabaho.
>
>
>
>

Isang karpintero ang Tatay. Isang skilled worker.
>
>

Malaki ang pangangailangan ng bansang pupuntahan ni
>
>

Tatay sa mga katulad niya. Sabi ng Nanay mahirap daw
>
>

ang buhay noong mga panahong iyon. Inabot na raw ang
>
>

bansa ng economic depression na galing sa Europa at
>
>

Amerika. Kaya minabuti ng Tatay na mag-abroad. Anupa't
>
>

dalawa ang pinag-aaral niya at may bago na naman
>
>

siyang bibig na pakakainin.
>
>
>
>

Parating pinapaalala sa amin ng Nanay na "nagtiis
>
>

kaming magkahiwalay ng tatay ninyo para magkaroon tayo
>
>

ng maginhawang buhay." Palibhasa'y parehas galing sa
>
>

hirap, kaya siguro ganoon na lamang ang pananaw nila.
>
>

Uuwi kada dalawang taon, tapos aalis na ulit
>
>

pagkalipas ng dalawang buwan. Ganyan ang
>
>

pattern ng buhay ng tatay ko.
>
>
>
>

Pumutok ang giyera sa Middle East noong 1989. Doon ko
>
>

unang narinig ang mga salitang Operation: Desert Storm
>
>

at Third Anti-Christ. Nandoon din si Tatay. Isang
>
>

beses lamang siya nakatawag sa loob ng tatlong taon
>
>

niyang pagkaka-stranded sa bansang iyon. Mabuti naman
>
>

daw ang lagay niya. May tirahan naman daw sila at
>
>

husto sa lahat ng pangangailangan. Hindi naman daw
>
>

sila gagalawin sa giyera sabi ng embahada ng Pilipinas
>
>

dahil hindi naman daw sila kasali sa awayan ng
>
>

dalawang bansa at ng pakialamerong Amerika. Iyon naman
>
>

pala eh, bakit ka pa rin nandyan?! Na-imagine ko na
>
>

lang tuloy ang Tatay na parang isa sa mga sibilyan na
>
>

dumadaan habang nakikipagbarilan ako sa larong
>
>

Operation: Wolf sa SM City. Nang mahawi ang mga usok
>
>

ng giyera umuwi na ang Tatay. Wala pang isang taon ay
>
>

nakita ko na naman ang aking sarili na nakasakay sa
>
>

arkiladong dyip para ihatid ang Tatay sa Airport
>
>

papuntang Middle East . Ikaw ba naman ang magkaroon ng
>
>

pinag-aaral na nurse, isang seminarista at tatlo pa sa
>
>

elementarya. Kailangang kumayod, kailangang kumita.
>
>
>
>

Kung tutuusin maraming na-miss ang Tatay sa buhay
>
>

naming magkakapatid, lalo na sa akin. Wala siya nang
>
>

una akong magtalumpati sa entablado. Wala din siya
>
>

nang grumadweyt ako ng elementarya at hayskul. Wala
>
>

siya nang una akong nakipagsuntukan sa kaklase ko nang
>
>

inasar ako nito habang binibigay ko ang libreng
>
>

plastic na singsing na galing sa cheese curls sa
>
>

kaklase kong babae. Wala din siya para turuan akong
>
>

magbasketbol tulad ng ginagawa ng mga kapitbahay ko sa
>
>

kanilang anak. Wala rin siya para panoorin si Kuya na
>
>

contestant sa Student Canteen at ako naman para
>
>

sabitan niya ng medalya para sa mga math competition
>
>

na sinalihan ko. Wala siya nang dumating ako sa punto
>
>

ng aking buhay, na siya ring kinakatakutan ng lahat ng
>
>

katulad kong nagbibinata--ang magpatuli. Wala rin siya
>
>

para turuan akong maglanggas. Wala siya nang
>
>

kauna-unahang lumabas ang pangalan ko sa dyaryong
>
>

pang-estudyante bilang isang editor. Ipinagtabi ko
>
>

siya ng mga kopya para maipagmalaki sa kanyang
>
>

pagdating. Wala siya nang una akong tumikim ng alak
>
>

dahil binasted ako ng dinidigahan kong babae. Wala rin
>
>

siya nang sumubok akong manigarilyo at itapon ito
>
>

pagkatapos ng dalawang hithit pa lang.
>
>

Wala siya, wala siya parati.
>
>
>
>

Napansin ko na lamang na mas naiibuhos naming
>
>

magkakapatid ang oras naming sa labas ng bahay at sa
>
>

eskwelahan. Ang Ate ay kagawad ng Sangguniang
>
>

Kabataan, ang Kuya naman ay matagal nang kinuha ng
>
>

seminaryo, ang dalawa kong kapatid ay may mga sarili
>
>

nang kina-career at ako naman ay natutuon sa aking
>
>

pagsusulat.
>
>
>
>

Dumating ang isa sa pinakamasayang araw ng buhay ko,
>
>

ang pagdating ng Tatay at sabihing ito na ang huli
>
>

niyang uwi dahil hindi na siya babalik ulit sa abroad.
>
>
>
>

Makalipas ang ilang buwan, trinangkaso ang Tatay. Sabi
>
>

ng doktor ay overfatigue lang daw at kailangan niyang
>
>

magpahinga. Pagkaraan nang ilang buwan, na-diagnose na
>
>

may tumubong tumor sa utak ng Tatay at malignant na
>
>

ito. Minsan naitanong sa akin ng uncle kong doktor
>
>

kung nauntog ba ang Tatay o nabagsakan ng mabigat na
>
>

bagay sa ulo. Nahihiyang ngiti, kamot sa ulo at isang
>
>

"hindi ko po alam" lang ang naisagot ko.
>
>
>
>

Kung gaano kabilis na nadiskubre ang tumor niya sa
>
>

utak ay ganun din kabilis na binawi sa amin ng Diyos
>
>

ang Tatay. Habang pinagmamasdan ko ang Tatay habang
>
>

mapayapa itong nakahimlay noong
>
>

burol niya, nahihirapang tumulo ang luha ko. Kung
>
>

tutuusin, hindi ko kilala ang taong ito. Siya ang
>
>

tatay ko. Kalahati ng pagkatao ko ay galing sa kanya.
>
>

Pero kung tatanungin mo ako kung anong gusto niyang
>
>

timpla ng kape, kung allergic ba siya sa hipon na
>
>

paborito ko, kung San Miguel o Purefoods ba ang team
>
>

niya sa PBA--isang malaking EWAN lang ang maisasagot
>
>

ko sa iyo. Noong bata pa ako, nasa abroad ang Tatay.
>
>

Kapag nandito naman siya para magbakasyon, mas
>
>

malaking oras ang nagugol niya sa pag-aasikaso ng mga
>
>

papeles niya para sa susunod niyang pag-alis. Nang
>
>

tumigil na siya sa pagtatrabaho, ako naman ang abala
>
>

sa mga reports, periodical examinations at mga
>
>

research works. Nang nasa ospital na siya, kahit
>
>

makipagkuwentuhan ay mahirap nang gawin dahil halos
>
>

hindi na siya maintindihang magsalita dulot ng
>
>

chemotherapy.
>
>
>
>

Matagal nang patay ang Tatay. Minsan nabalitaan kong
>
>

dumating na ang seaman na tatay ng boss ko, pilit ko
>
>

siyang pinauuwi nang maaga. Minsan ding buong
>
>

kawilihan kong pinagmamasdan ang isang kaibigan ko na
>
>

nagmamadali dahil baka masaraduhan na siya ng grocery.
>
>

Kailangan niyang makabili ng
>
>

ingredients ng spaghetti dahil 'yun daw ang bilin ng
>
>

tatay niyang na-stroke. Minsan rin nang makainuman ko
>
>

ang matalik kong kaibigan habang binubuhos niya sa
>
>

akin ang sama ng loob niya sa pagbabalik ng tatay niya
>
>

na malupit sa kanila nang mahabang panahon at
>
>

ipinagpalit sila sa ibang babae. Sa tingin ko lang,
>
>

"Buti ka pa nga may Tatay pa." Syempre hindi ko sinabi
>
>

iyon sa kanya. Baka mamaya tanungin pa niya ako kung
>
>

kanino ako kampi, kami pa ang mag-away. Minsan din
>
>

sinamahan ko ang kababata ko nang dinalhan niya ng
>
>

pansit ang tatay niya sa City Jail. Hindi naman sila
>
>

nagtatanong kung bakit ako ganun. Wala naman silang
>
>

alam kay Tatay.
>
>
>
>

Maraming pagkakataon na nanghihinayang ako dahil
>
>

masyadong maaga ang paghihiwalay namin ng Tatay. Gusto
>
>

kong sisihin ang Pilipinas dahil napakahirap ng buhay
>
>

dito. Sa Amerika ba may tatay na nangingibang-bansa
>
>

para makapagtrabaho lang? Naisip ko tuloy na sumama na
>
>

lang sa mga nagpipiket na mga migrante dahil alam ko
>
>

tulad ko rin sila. Kadalasan rin sinisisi ko si Saddam
>
>

Hussein at ang Gulf War dahil kinuha nila ang tatlong
>
>

taon sa buhay ng Tatay. Sayang ang tatlong taong iyon.
>
>

Nakalaro ko man lang sana ang Tatay ng basketbol o di
>
>

kaya'y naturuan niya akong mag-bike. (Beinte anyos na
>
>

ko nang matuto mag-bike).
>
>
>
>

Isa sa mga klase ko sa writing ang nagpasulat sa amin
>
>

ng kahit ano tungkol sa aming mga tatay, samahan pa ng
>
>

larawan kung maaari. Bigla tuloy akong nalito. Hindi
>
>

ko alam kung anong tungkol sa Tatay ang isusulat ko.
>
>

>
>

Ikuwento ko kaya na isang Overseas Contract Worker si
>
>

Tatay. Isang bagong bayani. Nag-aambag ng malaki sa
>
>

ekonomiya ng Pilipinas. Sabihin ko kayang may larawan
>
>

ng tatay kong may suot na hard hat na dilaw,
>
>

construction boots at may hawak na drill at kasama
>
>

niyang nakangiti ang mga kapwa niyang
>
>

Pilipino with matching background na disyerto. O kaya
>
>

ang larawan nilang magkakababayan habang pinagdiriwang
>
>

nila ang New Year at nag-iiyakan dahil tinutugtog and
>
>

Lupang Hinirang. Ang drama no?
>
>
>
>

Kuwento ko kaya na isang survivor ng Gulf War ang
>
>

Tatay. Na natutulog siya at ipinaghehele ng mga
>
>

Patriot at Scud Missiles. Pakita ko kaya ang mga
>
>

remembrance ng Tatay na mga dull na landmines.
>
>

Adventure naman ang dating nito.
>
>
>
>

Kuwento ko kaya kung paano hindi nagpabaya ang Tatay
>
>

sa pagbibigay ng pangangailangan namin. Hindi kami
>
>

sumasala sa pagkain, may magagandang damit, maayos na
>
>

tirahan at nakakapag-aral. Siya ay naging isang good
>
>

provider. Siguro isang malalim na buntong hiningang
>
>

"Haaaaaay!" ang ibibigay sa akin ng mga kaklase ko.
>
>
>
>

O di kaya'y dalhin ko ang picture ni Tatay habang
>
>

kini-chemotherapy siya. Ikwento ko din kaya na naging
>
>

mabilis ang lahat ng mga pangyayari. Na inoperahan
>
>

siya sa loob ng walong oras at binutasan ang ulo niya.
>
>

Na nakalabas pa siya ng ospital. Pagkatapos ng isang
>
>

linggo, agad siyang namatay. Tragic naman ang approach
>
>

ko nito.
>
>
>
>

Gayahin ko kaya ang kuwento sa telebisyon na tipong
>
>

galit na galit sa mundo ang anak dahil hindi ito
>
>

nabigyan ng sapat na atensyon dahil inuna ng kanilang
>
>

tatay ang pinansyal nilang pangangailangan. Teka,
>
>

hindi naman totoo yon eh! Napaka-unfair naman 'nun kay
>
>

Tatay.
>
>
>
>

Ikuwento ko na lang kaya ang isa sa mga magagandang
>
>

alaala namin kay Tatay. Apat na taon ako noon. Malinaw
>
>

na malinaw pa sa alaala ko ang pangyayari. Kadarating
>
>

lamang ng Tatay pagkaraan ng dalawang taon. Nagkaroon
>
>

ng simpleng party sa bahay. Kainuman niya ang mga
>
>

kumpare niya nang tumayo siya at binuhat ako mula sa
>
>

kuna ko habang pinaglalaruan ko ang bagong matchbox na
>
>

pasalubong niya sa akin. Inutusan niya ako na ikuha
>
>

siya ng beer sa refrigerator. Pagkakuha ko ng beer ay
>
>

kinandong niya ako at buong pagmamalaki na ibinida sa
>
>

mga kumpare niya na natanggap na raw ako sa local na
>
>

Day Care Center dahil abot na ng kanang kamay ko ang
>
>

aking kaliwang tenga kahit idaan pa sa ibabaw ng ulo
>
>

ko at matatas na ako magsalita at madali raw akong
>
>

matuto. Matagal din akong nanatili sa pagkakandong
>
>

niya. Mistula siyang bagong dating na hari na
>
>

suot-suot ang kanyang korona. Ako ang kanyang korona.
>
>
>
>

Kapag naaalala ko ito, napapawi ang lahat ng
>
>

panghihinayang ko sa mga taong kailangan niyang
>
>

magtrabaho at mawala sa piling namin. Mga panahong
>
>

kasama ng mga tatay nila ang mga anak nila. Ito na
>
>

lang ang isusulat ko. Bago ang lahat, pupunasahan ko
>
>

muna ang mga luha ko at ang patulo ko ng sipon. Baka
>
>

mapatakan pa ang keyboard ng computer at ang hawak
>
>

kong picture. Picture ng isang paslit na may hawak na
>
>

bote ng beer habang kandong ng tatay na kitang-kita
>
>

ang kasiyahan sa mukha.